ಹಸಿರು: ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ

    © ನಾಗೇಶ್ ಒ. ಎಸ್.

ಹಸಿರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಣ್ಣವಲ್ಲ. ಅದು ಹೊಸ ಚಿಗುರಿನ ಭರವಸೆ, ಮರದ ನೆರಳಿನ ನೆಮ್ಮದಿ, ಮಳೆಯ ನಂತರ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಜೀವಾಂಕುರ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಸಿರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಸಿರು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಾನು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರವಿತ್ತು. ಅದರ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು, ಅಮ್ಮ ತಯಾರಿಸಿದ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ನನ್ನ ದಿನಚರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸುಡು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೂ ಆ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ತಂಪು, ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದಂತೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಅಂದು ಆ ಮರ ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನಂತಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನನ್ನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಅನುಭವಗಳೇ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿರಬಹುದು.

ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ತಲೆದೂಗುವ ಪೈರು, ಮಳೆಯ ನಂತರ ಚಿಗುರೊಡೆಯುವ ಸಸ್ಯ, ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಎಳೆಯ ಎಲೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮರಗಳು ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿ, ಕೀಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು, ನೀರಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಇಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಸಿರು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ. ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಲಿನ್ಯ, ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಅಸಮರ್ಪಕ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ಮರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾ ನವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ತುಳಸಿ, ಬೇವು, ಅರಳಿ ಮತ್ತು ಆಲದಂತಹ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಗಳು ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಬೆಳೆಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.

ಹಸಿರು ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು, ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ದೈನಂದಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ನೆರಳು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಸಿರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೂ ಹೌದು.

ಹಸಿರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ನೀರನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು, ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸುವುದು. ಗಿಡ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳು ಬದುಕಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಕಾಡು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಹೊಸದಾಗಿ ಗಿಡ ನೆಡುವುದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದೂ ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು.

ನನ್ನ ಹಸಿರು ಕನಸು ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಗಿಡವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇರಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳು ಮರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅವುಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಆಲಿಸಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಮರದ ಹೆಸರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಆಸಕ್ತಿ, ಮುಂದೆ ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮನೋಭಾವವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಗಳು ನಮ್ಮಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವು ನೆರಳು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಹಸಿರು ನಮ್ಮ ಬಣ್ಣವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕು

ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆನಂದಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರಿತು ಬದುಕಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹಸಿರು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಲೇಖನ: ಸ್ನೇಹಾ ಬಿ. ತಾಂಡೇಲ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ